ایرانیان در دوره هخامنشیان به بزرگ‌ترین قدرت دریایی جهان باستان تبدیل شدند، البته دریانوردی با کشتی‌سازی متفاوت است. شاهان هخامنشی با مدیریت قدرتمند و ثروت ناشی از پیروزی در جنگ‌ها با استفاده از دریانوردان و استادکاران فینیقی اقدام به ساخت توسعه کشتیرانی تجاری و نظامی کردند. با استفاده از این ناوگان افسانه‌ای، ایران توانست سرزمین‌های مصر باستان، شرق مدیترانه، ترکیه امروزی و حتی جنوب یونان را تصرف کند. با زوال هخامنشیان، نه اشکانیان و نه ساسانیان نتوانستند به قدرت دریایی گذشته دست یابند اگر چه در دوران مردانی نظیر شاهپور، انوشیروان و خسرو پرویز ایرانیان با استفاده از نیروی دریایی حتی به دریای سرخ، یمن و اعراب جنوب خلیج فارس ارتش‌های بزرگی داشتند اما از همان زمان با قدرت گرفتن نیروهای دریایی در چین و روم باستان ایران دیگر قدرت اول دریایی جهان نبود. پیروزی اعراب به ایران و به دنبال آن توسعه حکومت‌های ملوک‌الطوایفی بر کشور و حمله مغولان و تیمور لنگ، ۹۰۰ سال ایران را از توسعه دریایی بازداشت، تا آنکه روی کار آمدن اولین دولت ملی ایران پس از ۹ قرن در سال ۹۰۷ هجری (۱۵۰۱ میلادی) مقارن شد با اولین حضور دول غربی در خلیج فارس. ژنرال پرتغالی البوکرک نه‌تنها به اولتیماتوم شاه اسماعیل صفوی مبنی بر تخلیه خلیج فارس توجه نکرد بلکه جزیره هرمز و بندر گمبرون (بندرعباس فعلی) را اشغال کرد. شاه جوان صفوی نیز آنقدر گرفتار نبرد با عثمانی و ازبک‌ها بود که دریای جنوب را فراموش کرد. اما ۸۰ سال بعد با روی کار آمدن شاه عباس بزرگ در ۱۵۸۷ میلادی ایران برای اولین بار پس از ۱۰ قرن شاهی به خود دید که «دریا» را همپای «خشکی» مورد توجه قرار داد.